Eski BOTAŞ yöneticisi açıkladı! Bu kış Türkiye'de elektrikler kesilebilir!

Avrupa'da arz, talep ve pazar tarafında yaşanan gelişmelere bağlı olarak doğalgaz fiyatları bu yıl yüzde 600 arttı. Bu, tüm dünyayı bir enerji krizine sürükledi. İflas eden şirketler ve üretimini kesen fabrikalar var. Türkiye'nin doğalgaz ithalat faturasının %30-35 oranında artması bekleniyor. Uzmanlara göre bu yıl elektrik kesintileri yaşanabilir.

Haber albümü için resme tıklayın

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Fatih Dönmez, küresel enerji krizini "30 yıldır bu sektörün içindeyim. Böylesini görmedim." ifadeleriyle tanımladı. Bakan Dönmez'in de belirttiği gibi, başta gaz olmak üzere genel olarak petrol, kömür ve enerji fiyatları rekor seviyelere ulaştı.

Doğal gaz, evlerin ısıtılmasına ve bazı santrallerin işletilmesine olanak sağladığı için sadece kış aylarında büyük önem arz eden bir emtiadır. Bu yıl, Avrupa gaz fiyatları şu ana kadar yüzde 600 oranında arttı.

FİYATLAR NORMAL DÜZEYİN 10 KATINA KADAR ARTTI!

Bu da elektrik fiyatlarına yansıdı; İngiltere'de kısa vadeli elektrik fiyatları bir anda normal seviyenin 10 katına çıktı. Türkiye'nin gaz ithal eden ülkelerle olan sözleşmeleri bu yıl sona ereceğinden, yükselen gaz fiyatları Türkiye'yi de etkileyecektir.

BOTAŞ'ın eski yöneticisi ve enerji uzmanı Ali Arif Aktürk, bu gelişmeler nedeniyle Türkiye'nin gaz alım maliyetinin ortalama %30-35 oranında artacağını tahmin ediyor. Bu durumun hanehalklarına nasıl yansıyacağı konusunda ise Aktürk, "Bunu tüketiciye ne şekilde yansıtırlar, o artık Hazine'nin gücüne bağlı" diyerek açıklıyor.

"ELEKTRİK KESİNTİLERİ YAŞANABİLİR"

Evlere verilen doğal gazda kesintiler beklenmese de doğalgaz ile çalışan santrallerin zora girmesi durumunda elektrik kesintileri yaşanabilir. Aktürk, "Kış çok soğuk geçerse sıkıntılı dönemlerde gaz santrallerinin gazı kesilir, o zaman da elektrik kesintileri başlar; elektrik kesintilerini de gezdirerek çözerler" diyor.

GazDay Enerji Danışmanlık Şirketi Genel Müdürü Mehmet Doğan da Türkiye'nin doğalgaz alım faturasının önümüzdeki altı ayda yaklaşık 10 milyar dolar artabileceğini düşünüyor. Bu artışların bir kısmı kamu tarafından karşılandığı için devletin artan gaz maliyetlerinin ne kadarının vatandaşlara yansıyacağı henüz bilinmiyor.

Doğan ayrıca, "Hükümet zam yapmasa da siz siz olun gaz kullanmayın, az kullanmaya çalışın. Sonuçta bu ülkeye ve devlete zarar verecek bir şey. Yalıtımınızı yaptırın, polarlarınızı, kazaklarınızı giyin, evinizi 18 dereceye kurun ki az doğal gaz tüketilsin" tavsiyesini veriyor.

AVRUPA'DAKİ ENERJİ KRİZİNİN NEDENLERİ

Öncelikle Avrupa'da enerji krizinin neden başladığını açıklayalım. Aslında krizin nedeni hem arz ve talep tarafında hem de piyasa tarafında birçok faktörün bir araya gelmesiyle ortaya çıkmıştır.

GAZA TALEP YÜKSELDİ!

Pandeminin etkisinin azalmasına bağlı olarak ekonomik büyümenin hızlanması ve sanayi üretiminin artması doğal gaz talebini artıran nedenler arasında yer alıyor. Geçen kışın soğuk olması ve evden çalışmanın artmasıyla birlikte hanelerin kullandığı doğalgaz miktarının artması talebi de artırdı.

Geçen kış Avrupa'da ortaya çıkan talep, depolardaki gaz oranının yüzde 30 gibi endişe verici bir seviyeye düşmesine neden oldu.  Yeşil politikaların güç kazanmasıyla birlikte santrallerde kömür yerine daha yeşil kabul edilen doğal gaz kullanılmaya başlandı.

Avrupa genelinde rüzgar ve güneş gibi yeşil enerji kaynaklarına öncelik verilmiş; nükleer santraller kapatıldı ve kömür kullanımı azaltıldı. Ancak rüzgar ve güneşin istikrarlı enerji sağlayamaması doğal gaza olan talebi artırmıştır.

ARZ, TALEBİ KARŞILAMAMAYA BAŞLADI!

Üreticiler ise artan bu talebe ayak uyduramadı. Gaz santralleri pandemi döneminde yapmaları gereken bakımları erteleyince artan talebe yetişemediler. Norveç beklenenden daha az gaz üretti. Hollanda, gaz sahası Groningen'deki deprem riski nedeniyle üretimde kısıntıya gitti. Diğer taraftan Avrupa'nın en büyük gaz ithalatçısı olan Rusya ise artan talebe ilave arz ile yanıt vermedi.

RUSYA'NIN ELİNDEKİ KUZEY AKIN 2 KOZU

Bunun nedeni, Rusya'nın Avrupa'nın karşı olduğu Kuzey Akım 2 boru hattı projesini kabul ettirme çabasıdır. Gas&Power Enerji Uzmanı Emin Emrah Danış, bu süreci, "Başta Baltık ülkeleri, doğu Avrupa ülkeleri ve ABD olmak üzere kimi ülkeler, Kuzey Akım 2 doğalgaz boru hattının inşa edilmesini engelleyemese de iki seneye yakın bir süre geciktirdi" diyerek anlatıyor.

Danış, Ukrayna'yı baypas etmeyi ve doğalgaz ihracatının önemli bir kısmını Kuzey Akım 2 ve Türk Akımı 2 boru hatlarına kaydırmayı planlayan Rusya'nın AB'nin önündeki engellere ek gaz tedarik etmeyerek yanıt verdiğini belirtiyor.

Danış'a göre, Rusya'nın Nord Stream 2 boru hattını gazla doldurmaya başladığına dair haberler olmasına rağmen, bu hattan gaz akışı henüz başlamadı. Tüm bunlara finansal piyasalardaki spekülatif işlemler de eklenince Avrupa bir enerji krizine girdi.

Avrupa'da yükselen fiyatlar dünyanın geri kalanına da sıçradı. 

İFLAS EDEN ŞİRKETLER, ÜRETİMİ KESEN FABRİKALAR

Avrupa'da havlu fırlatan enerji şirketlerini, Çin'de üretime ara veren fabrikaları duymak mümkün. Bu krizin en hızlı etkisi enerji yoğun sektörlerde görülüyor. Avrupa'daki gübre üreticileri şimdiden tedarikleri kesti.

Bu da halihazırda yükselen küresel gıda fiyatlarının daha da artmasına yol açabilir.

"BÜTÜN MALLARIN TEMİNİNDE EKSİKLİK OLABİLİR"

Enerji uzmanı Mehmet Doğan bütün bu krizde suçun Avrupa'da olduğunu düşünüyor: "Avrupa'nın enerji ihtiyacı ve talebini doğru planlayamamış olmasından başka bir şey değil." Doğan'a göre piyasa koşulları ve doğalgaz alımı için yapılan sözleşmeler yüzünden bütün sektörlerdeki üreticiler için adil olmayan bir rekabet ortamı oluştu.

Bu yüzden kimi şirketlerin üretimini durdurduğunu söyleyen Doğan, "Her türlü malın temininde eksiklik, her türlü fiyatta yükselme beklemek lazım" diyor. 

TÜRKİYE'NİN BİTEN İTHALAT SÖZLEŞMELERİ

Avrupa'da patlak veren bu krize doğalgazının neredeyse tamamını ithal eden Türkiye de zor bir döneme girdi. Türkiye'nin 2021 sonunda sona ermesi beklenen ithalat sözleşmeleri var. Doğal gaz boru hatları ile taşınarak evlere ve enerji santrallerine ulaşır.

Ancak doğalgazın ihtiyacı karşılayamadığı veya taşınamadığı durumlarda LNG devreye giriyor. Doğal gazın belirli bir soğutma işleminden sonra sıvı hale dönüştürülmesiyle elde edilen LNG, enerjiye ihtiyaç duyulan yerlere kolaylıkla taşınabilir.

Türkiye, doğal gazın ihtiyacını karşılamadığı durumlarda da LNG satın almaktadır. Türkiye'nin bu kış da LNG alması bekleniyor. Ancak artan LNG fiyatları da enerji faturasının yükselmesine neden olacaktır.

Türkiye, Rusya, Azerbaycan ve İran'dan boru hatları ile doğalgaz, Cezayir, Nijerya ve diğer ülkelerden gemilerle LNG satın almaktadır. Türkiye'nin 1990'lı ve 2000'li yıllarda Rusya, Azerbaycan ve Nijerya ile imzaladığı uzun vadeli doğal gaz ithalat sözleşmeleri bu yıl sona eriyor.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Dönmez, Azerbaycan ile 2024 yılı sonuna kadar geçerli olmak üzere ek doğalgaz anlaşması imzalandığını açıkladı.

"FATURAYI YİNE BİZ ÖDÜYORUZ"

Gas&Power Enerji Uzmanı Emin Emrah Danış, "Döviz kurlarındaki artışı da dikkat aldığımızda enerji fiyatlarındaki artışın hem toplam enerji ithalat faturası hem de tüketicilere uygulanan nihai fiyatlarda önümüzdeki dönemde artışlara yol açması bekleniyor" açıklamasında bulunuyor.

Bu nedenle Danış'a göre konutlarda, fabrikalarda ve işyerlerinde elektrik ve doğal kaynakların verimli kullanılması, kamu kaynaklarının korunması ve karbon emisyonlarının azaltılması açısından önemlidir.

GazDay Enerji Danışmanlık Şirketi Genel Müdürü Mehmet Doğan, kamunun artan maliyetlerinin vatandaşlara yansıması gerektiği görüşünde.

Doğan, "Bu fatura hanehalkına, sanayiye ve enerji santrallerine yansıtılmalı, yoksa büyük bir zararı olur. İnsanların yaktıkları gazın fiyatını bilmesi lazım, devlete gelecek büyük yükü daha sonra yine biz ödüyoruz" yorumunda bulunuyor.

YEŞİL ENERJİ BİR HAYAL Mİ?

Uzmanlara göre Avrupa'daki enerji krizi de yeşil politikaların bir sonucu. Enerji uzmanı Ali Arif Aktürk, karbonsuz bir dünyanın bir rüya olduğuna inanıyor:

"Karbon nötr bir dünyaya geçelim, bunu herkes istiyor. Ancak bunu sadece rüzgarla, güneşle, yanında bir yedeği olmadan yönetmenin imkanı yok. "Ya nükleer santraliniz olacak, ya gaz ya kömür ya da petrolden elektrik üreteceksiniz bunların üretemediği dönemde."

Uzmanların üzerinde anlaştığı bir diğer konu da Rusya lideri Vladimir Putin'in elinin Avrupa'ya karşı güçlenmiş olduğu. Putin, şimdiye kadar yaptığı gibi, herhangi bir diplomatik konunun tartışılması sırasında gaz kartını masaya koyabilecek.

Aktürk buna, "Putin'in bir cümlesiyle gaz piyasası yüzde 40 gerileyebiliyor" diyerek örnek gösteriyor. 

Enerji uzmanı Mehmet Doğan da Avrupa'nın yeşil politikalarına karşı Putin'in güç kazandığı görüşünde: "Putin'in açıklamalarında da bu var, 'Gazı istiyor musunuz, istemiyor musunuz? Biz gazı üret mi diyeceğiz üretme mi diyeceğiz?'"

Doğan'a göre enerjide yeşil dönüşümün sağlanması için kriz yaşanmaması gerek: "Çünkü kriz altında kalan bir sistem hiçbir şeyle mücadele edemez."

18 Eki 2021 - 13:24 - Gündem


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Erzurum Haber Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Erzurum Haber hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Erzurum Haber editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Erzurum Haber değil haberi geçen ajanstır.




Anket Korona aşısı sizce zorunlu olmalı mı?