Geçmişten günümüze gelenek ve göreneklerimiz

Erzurum, geçmişten günümüze tarihi ve kültürel çeşitliliği içinde barındıran bir kültüre sahip. Selçuklu dönemi Türk-İslam Kültürü, Göçebelik Kültürü ve İran Kültürü içinde barındırdığı kültürlerin en önemlileridir. Fakat günümüzde Erzurum Kültürü'nün temellerinin büyük ölçüde Osmanlı döneminde şekillendiği bilinmekte.

Haber albümü için resme tıklayın

Savaş dönemlerinde Erzurum halkı din ve milliyetçilik çevresinde bütünleşip gelenek göreneklere daha sıkı sarılırlar. Erkeklerin ellerinden düşürmediği tespih; oynadıkları bar, ata sporu cirit, güreş; kına gecesi, köy düğünü, sünnet şölenleri; semaverde kaynatılıp kesme şekerle içilen çay Erzurum’un dikkat çeken gelenekleri arasında yer alır.

GİYİM KUŞAM

Erkek giyiminde; Cistik: En önemli özelliği derisinin yumuşak olduğu ayakkabıdır. Zığva: Beli bol, lacivert kumaştan yapılan arkası torba şeklinde, uçkurlu pileli giysidir. Yelek: İki tarafa kapanabilen lacivert, kaytanlı ilikli giysidir. Gömlek: Beyaz renkli, dik yakalı üst giysisi. Kazeki: Uzun kollu, ön tarafı motifli kaytanla süslü kısa ceket. Kuşak: Renkli iplerle örülmüş, cep vazifesi gören kumaş. Gümüş Köstek: Gümüşten yapılmış, yelek üzerine asılan ince zincirden aksesuar. Bazubent: Boncukla örülür. Kol kısmına takılır ve içerisinde Karınca Duası ve Ayet-el Kürsü duası konur. Mendil: Barın ritmine göre bar başındaki kişi kullanır. Kadın giyiminde; Bindallı: Kadife üzerine Türk motifleri işlenmiş giysidir. Leçek: Başa örtülen, pullarla oyalanarak süslenmiş başörtüsüdür. Gümüş Kemer: Bar oynayan Erzurum kadınının belinde bulunur. Üzerinde sedef kakmalar bulunur. Şimdilerde kakmalı kemerler yapılmadığından antika değerler taşır. Pabuç: Yumuşak deriden yapılmış, siyah ve önden bağlı olan pabuçlar hafif olduğundan kolay hareket olanağı sağlar. Dizleme: Beyaz yünden örülmüş, diz kapaklarına kadar uzanan çoraplardır.

HALK OYUNLARI

Erzurum halk oyunlarına “bar” adı verilir. Çok eski ve köklü bir geçmişe dayanan bar antropologlara göre Türklerin Asya’dan getirdikleri milli oyunlardan biridir. Erzurum halk oyunları açısından oldukça zengin bir bölgedir. Bu zenginlik günümüzde de bütün güzellikleriyle ve orijinaline uygun olarak yaşatılmaktadır. Erzurum barları kadın ve erkek barları olmak üzere iki bölüm halinde oynanır. Erkek barları; Baş Bar, İkinci Bar (birinci aşırma), Sekme, İkinci Aşırma, Nari, Dello, Koçeri, Temirağa, Tamzara, Tavuk Barı, Felek, Çingeneler, Uzun Dere, Daldalar, Yayvan, Hançer Barı Kadın barları; Kavak, Çiftbeyaz Güvercin, Çember, Döne, Nari, Çarşıda Üzüm Kara, Sallama, Mendilimde Kişmiş ile Badem Var, Tortum’un Eymeleri, Aşşahtan Gelirem, Köylü Kızı, Delikız. BAR TERİMLERİ Ağırlama: Barın ağır, yavaş ve titizce oynanan ilk bölümü.

Kolluk: Dizilişe göre, barbaşının hemen solunda olan oyuncuya denir. Pöççük: Bar dizisinin en sonundaki kişi. Daldaş: Dadaş. Kelleler: Koltukaltı ile kolluk altı arasında kalan oyuncuların tümüne denir. Sıra oyuncular: Kelleler. Sekme: Bar oyununun çevik hareketlerle oynanan bölümü. Yelleme: İki kısımlı barlarda ikinci kısma verilen ad. Sekme ile ağırlama arasında oynanır. Bar sırası: Barların birbiri peşi sıra oynanması gerektiğinde izlenecek geleneksel yol.

Bar havası: Bar oyunlarının ezgi ve müziğini anlatan bir deyimdir. Bar tutmak: Bar topluluğunu para karşılığı kiralamaktır. Bar tutuşmak: Bar oynayacak oyuncuların ortaya çıkmaları. Bar çeken: Barbaşı.

ÇAY KÜLTÜRÜ

Türkler, Anadolu'ya gelmeden önce çayı bilmelerine karşın Anadolu'ya ve Erzurum'a gelmesi birkaç yüz yıl öncesine dayanır. Erzurum’da çaya ait ayrı bir kültür vardır. Çay, açık içilir. Çok fazla demlenirse çayın acıyacağı düşünülür. Ayrıca çok içebilmek için de renginin açık olması gerekir. Çay, yanında limon olmadan ortaya getirilmez. Limon genelde iri iri yarım halkalar şeklinde dilimlenir. Gelen limon önce çaya sıkılır, sıkıldıktan sonra da bardağa atılır. Çay, demlikten, yaprakları süzülmeden doldurulur; otlu otlu içilir. Semaver çayı da çok meşhurdur. Erzurum dışına çıkmamış olanlar, semaverin anayurdunun Erzurum olduğunu sanır. Semaver kültürü Erzurum’a özgü olmasa da sacdan yapılan özel Erzurum semaveri vardır. İnce olduğu ve suyu çabuk kaynattığı için, bilenler ve tutkunları Erzurum’dan mutlaka semaver sipariş ederler. "Kıtlama çay" ve semaver, Erzurum çay kültürünün vazgeçilmezleri arasında yer alır. Kesme çay şekerinin küçük parçalar halinde kullanılarak ağızda eritilmesi, "Kıtlama çay" olarak adlandırılır.

23 Mart 2018 Erzurum/ Yakutiye- Yaşam


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Erzurum Haber Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Erzurum Haber hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.



Anket Sizce Türkiye'nin gelişimi ve güçlenmesi için en çok hangi alanda çalışma/yatırım yapılması gerekiyor?